17132,20%0,11
43,72% 0,19
51,92% -0,02
7075,01% 2,56
11673,05% -0,41
Resmi Gazete'de yayımlanan kararlarla finansal istikrarın desteklenmesi ve parasal aktarım mekanizmasının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Alınan kararlara göre, zorunlu karşılığa tabi krediler için yüzde 20 olan zorunlu karşılık tesis oranı bankalar için yüzde 30 oldu.
29 Temmuz'dan 30 Aralık 2022'ye kadar olan dönemde yüzde 10 kredi büyüme oranını aşan tutar kadar menkul kıymet bloke edilecek.
2022 sonuna kadar kullandırılan ticari kredilerde Merkez Bankası tarafından belirlenen yıllık bileşik faiz üstüne çıkılırsa bankaların menkul kıymetlerine bloke koyulacak.
Merkez Bankası bileşik faiz oranının 1,4 katı üstünde bir faizle kullandırılan kredilerde kredi tutarının yüzde 20'si bloke edilecek.
1,8 katı üzerindeki faizli kredilerde ise bloke oranı yüzde 90 olacak.
Böylece, ticari kredilerde 22,84 üstü faiz uygulayan bankalara ek yükümlülükler getirilmiş olacak.
Söz konusu kararlar, politika faizi ile kredi faizleri arasındaki makasın açılmasından dolayı alındı.
Düzenleme ile ticari kredilerde yüzde 30'u aşan faiz uygulaması da zorlaştırılmış oldu.
Bankaların ve diğer mali kuruluşların bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerini esas alan zorunlu karşılık ve umumi disponibilite uygulamaları, 1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 4’üncü maddesinde belirtilen Merkez Bankasının temel görev ve yetkileri arasındadır.
Merkez Bankası finansal istikrarın desteklenmesi ve parasal aktarım mekanizmasının güçlendirilmesi amacıyla hem varlık hem de yükümlülük kalemleri üzerinden zorunlu karşılık ve menkul kıymet tesisi uygulamaları ile makro ihtiyati araç setini güçlendirmektedir.
Para Politikası Kurulu 26 Mayıs 2022 tarihli duyurusunda değerlendirme süreçleri tamamlanan teminat ve likidite adımlarının devreye alınacağını kamuoyu ile paylaşmıştır. Bu kapsamda 10 Haziran 2022 tarihinde yayımlanan 2022/20 sayılı Tebliğ ile yabancı para mevduat/katılım fonu yükümlülükleri üzerinden Türk lirası cinsinden menkul kıymet tesisi uygulaması başlatılmıştır. Bu düzenleme kapsamında bankalar, Türk lirası mevduat/katılma hesaplarına dönüşüm hedeflerine göre belirlenen oranlarda menkul kıymet tesis etmektedir. İlk tesis 29 Temmuz 2022 tarihinde gerçekleşmiştir.
Para Politikası Kurulu 18 Ağustos 2022 tarihli duyurusunda kredilerin büyüme hızı ve erişilen finansman kaynaklarının amacına uygun şekilde iktisadi faaliyet ile buluşmasının yakından takip edildiğini, son dönemde belirgin şekilde açılan politika-kredi faizi makasının parasal aktarımın etkinliğini azalttığını belirtmiştir. Bu çerçevede Kurul, parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini desteklemek üzere, makroihtiyati politika setinin daha da güçlendirileceğini, değerlendirme süreçleri tamamlanan kredi, teminat ve likidite politika adımlarının da kullanılmaya devam edileceğini kamuoyu ile paylaşmıştır.
Yapılan değerlendirmeler neticesinde, 23 Nisan 2022 tarihli duyuruda belirtilen zorunlu karşılığa tabi krediler için:
a) Yüzde 20 düzeyinde uygulanan zorunlu karşılık tesisinin, uygulamanın etkinliğinin arttırılması amacıyla bankalar için yüzde 30 oranında menkul kıymet tesisi ile ikâme edilmesi,
b) 30 Aralık 2022 tarihi itibarıyla 29 Temmuz 2022 tarihine göre yüzde 10 kredi büyüme oranını aşan kredi tutarı kadar menkul kıymetin bir yıl boyunca tesis edilmesi,
c)Hariç tutulan kredi türlerinin harcama mukabili kullandırılmaması halinde menkul kıymet tesisine tabi olması kararlaştırılmıştır. Ayrıca,
d) Tebliğ yayımı tarihinden itibaren 2022 yıl sonuna kadar kullandırılacak ticari nitelikteki kredilerde Merkez Bankası tarafından yayımlanan yıllık bileşik referans oranın
1,4 katı üzerinde yıllık bileşik faiz oranıyla kullandırılacak kredi tutarının yüzde 20'si
1,8 katı üzerinde yıllık bileşik faiz oranıyla kullandırılacak kredi tutarının yüzde 90'ı
nispetinde menkul kıymet tesis edilmesine karar verilmiştir.
Yukarıdaki kararlara ilişkin teknik detaylar ilgili düzenlemelerde yer alacaktır.
