16345,82%-0,38
43,60% 0,16
51,57% 0,37
6942,61% 3,13
11654,37% 0,11
Üniversite kapısından giren her gencin en büyük kaygısı olan "iş tecrübesi" sorunu, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) radikal kararıyla tarih oluyor. Artık sadece teorik bilgiyle mezuniyet dönemi kapanıyor; öğrenciler eğitimlerinin en az bir tam dönemini doğrudan iş sahasında geçirecek. 20-30 günlük kısa süreli stajların yerine gelen "Uzun Dönem İşletmede Mesleki Eğitim" modeli, ilk etapta Türkiye’nin sanayi ve teknoloji devi 7 ilinde hayata geçirilecek. Ön lisans ve lisans programlarını kapsayan bu yeni sistem, sadece ders geçmeyi değil, mezuniyet sonrası işe giriş biletini de temsil ediyor. Peki, hangi ilde hangi sistem uygulanacak? Öğrencileri bekleyen yeni akademik takvim nasıl şekillenecek? İşte eğitimin rotasını değiştiren kararın tüm ayrıntıları…
Üniversite Eğitiminde Devrim: Teorik Eğitimden Sahaya Tam Zamanlı Geçiş Başlıyor
Yükseköğretim Kurulu (YÖK), akademik dünyada yıllardır tartışılan "teori-pratik kopukluğu" sorununa kökten bir çözüm getirdi. Yapılan yeni düzenlemeyle birlikte üniversite öğrencilerinin staj süreleri, kağıt üzerindeki sembolik günlerden çıkarılarak tam zamanlı mesleki deneyime dönüştürülüyor. Bu yeni vizyon, mezun adaylarının henüz öğrenciyken iş dünyasının ritmine uyum sağlamasını ve istihdam edilebilirliğini artırmayı hedefliyor.
Yeni düzenleme, ön lisans ve lisans seviyelerine göre farklı ama birbirini tamamlayan modeller sunuyor. Esnek yapısı sayesinde bölümlerin ihtiyacına göre şekillenecek modeller şu şekilde belirlendi:
Bu modelleme sayesinde öğrenciler, mezun olduklarında "deneyimsiz" etiketinden kurtularak, özgeçmişlerine ciddi bir saha tecrübesi ekleme şansı yakalayacaklar.
YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar’ın açıklamalarına göre, bu kapsamlı değişim bir anda tüm ülkeye yayılmak yerine, sanayi ve iş gücü piyasasının en güçlü olduğu merkezlerden başlayacak. Pilot uygulama alanı olarak seçilen; İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli, Konya ve Gaziantep illerindeki üniversiteler, yeni staj ekosisteminin öncüleri olacak. Bu şehirlerdeki başarı ve geri bildirimler, sistemin ülke geneline yayılmasında referans teşkil edecek.
Eğitim dünyasının deneyimli isimlerinden Sadık Gültekin, bu kararın Türkiye’nin istihdam haritasını değiştirebileceğini vurguluyor. Gültekin’e göre, daha önceki 20-23 günlük kısa stajlar, bir öğrencinin kurum kültürünü tanıması ve teknik beceri kazanması için asla yeterli değildi. Yeni sistemle birlikte öğrenciler, okuldaki bilimsel bilgiyi iş yerindeki sorunlara çözüm üretmek için kullanacak; iş dünyasının dinamiklerini de üniversite kürsülerine taşıyacak. Bu etkileşim, "işe alım" süreçlerindeki uyum aşamasını sıfıra indirerek mezunların hızla maaşlı çalışana dönüşmesini sağlayacak.
Düzenlemenin temel felsefesi, öğrenciyi pasif bir dinleyiciden aktif bir profesyonele dönüştürmek. YÖK Başkanı Özvar, bu uygulamayla gençlerin doğrudan iş hayatının içinde pişerek mezun olacağını, böylece diplomayı aldıkları gün sektörün ihtiyaç duyduğu "hazır iş gücü" konumuna geleceklerini belirtiyor. Bu hamle, Türkiye'nin global rekabet gücünü artıracak donanımlı mezunlar yetiştirme hedefinin en somut parçası olarak görülüyor.
| Kriter | Eski Sistem | Yeni Sistem (Pilot) |
|---|---|---|
| Süre | 20-30 İş Günü | En az 1 Tam Dönem |
| Kapsam | Gönüllü veya Kısa Zorunlu | Müfredata Dahil Zorunlu |
| Ön Lisans | Yaz Stajı | 3+1 veya 2+2 Modeli |
| Lisans | Yaz Stajı | 7+1 veya 6+2 Modeli |
| Pilot İller | - | 7 Büyükşehir (İst, Ank, İzm vb.) |
YÖK'ün yeni dönemlik staj modeline geçişiyle birlikte, öğrencilerin en çok merak ettiği konuların başında maddi haklar geliyor. İşte staj süresince yasal güvenceleriniz:
Evet. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında, işletmelerde staj yapan öğrencilere ücret ödenmesi yasal bir zorunluluktur. Yeni sistemde bir dönem boyunca tam zamanlı işletmede bulunacak öğrenciler, işletmenin çalışan sayısına göre belirlenen asgari geçim tutarı üzerinden ödeme alırlar.
Ücret Miktarı: Genellikle asgari ücretin net tutarının %30'undan az olamaz. (Mühendislik gibi bazı özel branşlarda bu oran daha yüksek olabilir.)
Devlet Desteği: İşletmelere, ödedikleri bu ücretin bir kısmı devlet tarafından teşvik olarak geri ödenmektedir.
Staj süresi boyunca öğrencilerin "İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası" üniversiteleri tarafından karşılanır.
Önemli Detay: Bu sigorta türü, emeklilik için gerekli olan "uzun vadeli sigorta kolları" (yaşlılık ve malullük) primlerini kapsamaz; ancak staj süresince yaşanabilecek her türlü iş kazasına karşı öğrenciyi tam koruma altına alır.
Dönemlik staj yapan öğrenciler, o işletmenin bir personeli gibi mesai saatlerine uymakla yükümlüdür. Ancak eğitim öğretim faaliyetleri devam ettiği için sınav dönemlerinde veya üniversitenin belirlediği özel günlerde izinli sayılırlar. Toplam staj süresinin belirli bir oranını (genelde %10) aşan devamsızlıklar, stajın geçersiz sayılmasına neden olabilir.
İşletmeler, kendi personeline sunduğu yemek ve servis gibi imkanlardan stajyerleri de "fırsat eşitliği" ilkesi gereği faydalandırmakla yükümlüdür.
