Özel öğretim kurumlarında her geçen gün tırmanan maliyetler ve fahiş zam iddiaları, Milli Eğitim Bakanlığı'nı harekete geçirdi. Velilerden gelen şikayetlerin ardından mercek altına alınan 1931 kuruma, kuralları ihlal ettikleri gerekçesiyle milyonlarca liralık fatura kesildi. Sadece cezalarla yetinmeyen Bakanlık, kamuoyunda merakla beklenen "ortalama fiyat" tablosunu da ilk kez paylaştı. Eğitimden yemeğe, servisten kitap-kırtasiye giderlerine kadar velilerin sırtındaki yükün tam miktarı kuruşu kuruşuna açıklandı. Peki, Türkiye genelinde bir özel okulun yıllık maliyeti ne kadar oldu? Hangi kalemlerde tavan fiyatlar aşıldı? İşte eğitim dünyasını sarsan denetimlerin detayları ve güncel fiyat listesi...
MEB'den Özel Okullara Sıkı Denetim ve Yeni Dönem
Milli Eğitim Bakanlığı, son dönemde özel okullara yönelik artan şikâyetler üzerine fiyat politikalarını mercek altına aldı. Eğitim ücretleri ve ek hizmet bedellerine ilişkin yapılan düzenlemeler kapsamında denetimler ülke genelinde yaygınlaştırıldı. Amaç, veliler üzerindeki mali yükü azaltmak ve eğitimde şeffaflığı sağlamak olarak öne çıktı.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, 2023 ve 2024 eğitim öğretim yıllarını kapsayan süreçte bin 931 özel okul ve özel eğitim kurumu denetimden geçirildi. Denetimler; eğitim ücreti, yemek, servis, kitap, kırtasiye ve kıyafet bedelleri başta olmak üzere birçok kalemi kapsadı.
Yapılan incelemeler sonucunda mevzuata aykırı ücret artışı uyguladığı tespit edilen kurumlara toplam 83 milyon 16 bin 769 TL idari para cezası uygulandı. MEB, denetimlerin önümüzdeki dönemde de artarak devam edeceğini vurguladı.
Özel okullardaki fiyat artışları, Meclis gündemine de taşındı. İYİ Parti Trabzon Milletvekili Yavuz Aydın ve bazı milletvekilleri tarafından verilen soru önergesiyle, özel öğretim kurumlarının ortalama ücretlerinin kamuoyuyla paylaşılması talep edildi.
Velilerin özellikle ek hizmet bedelleri nedeniyle zorlandığına dikkat çekilen önergede, Bakanlığın şeffaf veri açıklaması yapması istendi.
Milli Eğitim Bakanlığı, yapılan talep üzerine Türkiye genelindeki özel öğretim kurumlarının ortalama ücretlerini açıkladı. Buna göre belirlenen rakamlar şöyle:
Açıklanan veriler, özel okullarda yalnızca eğitim ücretinin değil, ek hizmetlerin de ciddi maliyet oluşturduğunu ortaya koydu.
Bakanlık yetkilileri, özel okulların eğitim ve ek hizmet ücretlerini belirlerken TÜFE ve Yİ-ÜFE ortalamasını aşamayacağını bir kez daha hatırlattı. Yönetmelik gereği ücretlerin belirlenen sürelerde ilan edilmesi ve velilere açık şekilde sunulması zorunlu tutuluyor.
MEB, özel okullarda fahiş fiyat uygulamalarına karşı sıfır tolerans politikasını sürdüreceğini belirtti. Velilerin mağdur edilmesine izin verilmeyeceği vurgulanırken, şikâyet mekanizmalarının da aktif tutulacağı ifade edildi.
Veliler Hangi Ücretleri Ödemek Zorunda Değil?
Milli Eğitim Bakanlığı mevzuatı ve tüketici hukuku birlikte değerlendirildiğinde, velilerin zorunlu olmadığı halde talep edilen bazı ücretleri ödeme yükümlülüğü bulunmuyor:
Zorunlu olmayan ve isteğe bağlı olan kalemler:
Okul tarafından belirlenen tek marka veya tek satıcıdan alınması istenen kıyafet bedelleri
Okul dışı kaynak kitaplar, yardımcı yayınlar
Etüt, kulüp ve sosyal etkinlik ücretleri (kayıt sırasında zorunlu gösterilemez)
Servis hizmeti (kendi imkânıyla ulaşım sağlayan veli ödeme yapmaz)
Yemek hizmeti (evden beslenme seçeneği sunulmak zorundadır)
Bağış, kayıt ücreti, gelişim katkı payı gibi farklı adlarla talep edilen bedeller
Bu kalemler, veliye zorunluymuş gibi sunulamaz, ödeme yapmayan öğrenciye hiçbir şekilde ayrımcılık uygulanamaz.
Özel okul sözleşmeleri imzalanmadan önce şu başlıklar özellikle kontrol edilmelidir:
Eğitim ve ek hizmet ücretlerindeki artış oranı, TÜFE–Yİ-ÜFE ortalamasını geçemez
Sözleşmeye "idarenin takdirindedir" gibi ucu açık ifadeler konulamaz
Eğitim, yemek, servis, kitap, kıyafet gibi tüm kalemler ayrı ayrı yazılmalıdır
Toplu ve belirsiz bedeller hukuka aykırıdır
Eğitim yılının başlamasından önce yapılan fesihlerde kesinti sınırı vardır
Öğrencinin ayrılması durumunda kullanılmayan hizmetlerin bedeli iade edilmelidir
Belirli mağaza veya yayınevinden alışveriş zorunluluğu getirilemez
Bu yöndeki maddeler geçersiz sayılır
1️⃣ Okul Yönetimine Yazılı Başvuru
Öncelikle okul yönetimine yazılı dilekçe ile başvurulmalı, iade veya düzeltme talep edilmelidir.
2️⃣ İl / İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
Sonuç alınamazsa, sözleşme ve ödeme belgeleriyle birlikte MEB'e şikâyet yapılabilir.
3️⃣ Tüketici Hakem Heyeti
Belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti yetkilidir.
4️⃣ Tüketici Mahkemesi
Yüksek meblağlı uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılabilir.
Önemli not:
MEB denetimleri sonucunda mevzuata aykırı işlem tespit edilirse, velinin ödediği ücretin iadesi talep edilebilir ve okul ayrıca idari para cezasıyla karşılaşabilir.
Zorunlu olmayan hiçbir hizmet için ödeme yapmaya mecbur değilsiniz
Sözleşmede yazsa bile mevzuata aykırı maddeler geçersizdir
Velinin onayı olmadan ek ücret çıkarılamaz
Şikâyet hakkı anayasal güvencedir